900 kW ve Üzeri Lisanssız GES'iniz Var mı? RG 33405 ile Gelen Uzaktan Kontrol ve SCADA Yükümlülükleri
19 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete (Sayı 33405): uzaktan kontrol yetkisi, bağlantı anlaşması revizyonu ve EPDK Kurul Kararı 14909 cezai şartları — birincil kaynaklardan
Dağıtım sistemine bağlı bir lisanssız güneş santraliniz varsa, 19 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan elektrik piyasası paketi sizi doğrudan ilgilendiriyor. Paket; dağıtım şirketlerine acil durumlarda santralinizi uzaktan kontrol etme yetkisi veriyor, mevcut bağlantı anlaşmanızın revizyonu için kısa bir başvuru süresi başlatıyor ve SCADA entegrasyonu ile arızalarına yeni cezai şartlar bağlıyor. Bu yazı, ilgili hükümleri Resmî Gazete metinlerinden okuyarak özetler ve santral sahibinin bugünden ne yapması gerektiğini sıralar.
Kısa cevap: (1) Dağıtım şirketleri, acil durum talimatlarının yerine getirilmesi için Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği m.75/4 kapsamındaki lisanssız santralleri uzaktan kontrol edebilir; acil durum bitince tesisi yeniden enerjilendirmek santral sahibinin sorumluluğundadır. (2) Bu kapsamdaki üreticiler, 19 Ekim 2026'dan itibaren altmış gün içinde bağlantı anlaşmalarının revizyonu için dağıtım şirketine başvurmakla yükümlü tutuluyor. (3) SCADA entegrasyonu (uzaktan açma ve kapama dahil) sağlanmazsa her ay için bir aylık sistem kullanım bedeli, arıza yüzünden uzaktan açma yapılamazsa her ihlal için bir aylık bedel (ayda en fazla üç katı) cezai şart öngörülüyor; bu iki cezai şart 30 Nisan 2027'ye kadar uygulanmıyor. (4) Acil durum yük atma talimatına uyulmayan kısma düşen üretim için ödeme yapılmıyor.
Kimler Kapsamda?
Kapsamı belirleyen hüküm, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 75 inci maddesinin dördüncü fıkrası. Fıkra, portföyünde dağıtım sisteminden bağlı lisanssız üretim tesisi bulunan görevli tedarik şirketlerine ve toplayıcılara acil durum talimatı verilmesi hâlini düzenliyor. (ç) bendine göre bu talimatlar:
"işletmedeki elektriksel kurulu gücü 900 kW ve üzeri olan santrallerden işletmedeki elektriksel kurulu gücü en büyük olan tesisten başlayarak" yerine getiriliyor.
Sıralamada eşitlik olursa sırasıyla mekanik kurulu gücü yüksek olan, ilk kabul tarihi önce olan ve bağlantı anlaşma tarihi önce olan tesis öne alınıyor. Talimat kapsamına giren santral listesini görevli tedarik şirketi, ilgili dağıtım şirketine iletiyor.
Buradan çıkan üç pratik nokta:
- Eşik işletmedeki elektriksel kurulu güç üzerinden tanımlanıyor (kWe); panel gücü (kWp) değil.
- Hüküm dağıtım sistemine bağlı lisanssız tesisler için. İletim sistemine bağlı tesislerde farklı hükümler uygulanıyor.
- Metin talimatların 900 kW ve üzeri santrallerden başlanarak uygulanacağını söylüyor; 900 kW altını açıkça hariç tutan ayrı bir cümle yer almıyor. Tesisinizin listede olup olmadığını dağıtım şirketinizden ve görevli tedarik şirketinizden yazılı olarak teyit etmeniz gerekir.
Toplayıcı portföyündeki santraller için ayrıca (e) bendi var: toplayıcılar, portföylerindeki dağıtıma bağlı lisanssız santraller için gerekli uzaktan kontrol mekanizmalarını kurmakla yükümlü.
Dört Hüküm, Tek Zincir
1) Uzaktan kontrol yetkisi — Lisanssız Üretim Yönetmeliği m.21/8
Yeni sekizinci fıkraya göre elektrik dağıtım şirketleri ve dağıtım lisansı sahibi OSB/EB'ler, dengeleme güç piyasası kapsamındaki acil durum talimatlarının yerine getirilmesi için m.75/4 kapsamındaki lisanssız tesisleri uzaktan kontrol edebiliyor. Şebeke işletmecisi, acil durumun sona erdiğini 15 dakika içinde telefon ve kalıcı veri saklayıcısı ile santral sahibine bildiriyor. Bildirimden sonra tesisin yeniden enerjilendirilmesi santral sahibinin sorumluluğunda.
Pratikte bu, acil durum bildirimini kimin alacağının ve tesisi kimin, ne kadar sürede devreye alacağının önceden belirlenmesi gerektiği anlamına geliyor; tesis kapalı kaldığı her saat üretim kaybıdır.
2) Bağlantı anlaşması revizyonu — geçici m.14/1
m.75/4 kapsamındaki lisanssız üreticiler, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde, mevcut bağlantı anlaşmalarının Kurul onaylı tip Lisanssız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistemine Bağlantı Anlaşması'nın genel hükümlerine uygun olarak revize edilmesi için ilgili şebeke işletmecisine başvurmakla yükümlü. Süre içinde başvuru yapılmazsa "Kurul tarafından onaylanmış ve yürürlükte olan anlaşma hükümleri kapsamında işlem tesis edilir."
Yönetmelik 19 Ekim 2026'da yayımı tarihinde yürürlüğe girdi; altmış günlük süre bu tarihten başlıyor. Son günün hesabı yönteme göre değişebileceğinden başvuruyu Aralık ortasına bırakmamak daha güvenli. 22 Ekim 2026 itibarıyla incelediğimiz dağıtım şirketlerinin internet sitelerinde revizyon başvurusunun usulüne ilişkin özel bir duyuru görülmedi; başvuru biçimini dağıtım şirketinizden teyit edin.
3) Cezai şartlar — EPDK Kurul Kararı 14909
24/9/2026 tarihli ve 14909 sayılı Kurul Kararı, tip bağlantı anlaşmasının 16 ncı maddesinin birinci fıkrasını değiştirdi. Dağıtım şirketi cezai şartı, yazılı ve kalıcı veri saklayıcısı ile bildirim yaparak uyguluyor. Cezalar, ilgili aya ait Sistem Kullanım Bedeline göre hesaplanan aylık sistem kullanım bedeli üzerinden tanımlanıyor:
| Bent | Durum | Cezai şart |
|---|---|---|
| (ç) | Arızalı SCADA/iletişim teçhizatının, dağıtım şirketinin yazılı uyarısına rağmen 1 ay içinde onarılmaması | İhlalin sürdüğü her gün için bedelin %1'i; (g) uygulanan günlerde uygulanmaz |
| (f) | m.75/4 kapsamındaki tesisin, uzaktan açma ve kapamayı içeren izleme ve kontrol fonksiyonlarıyla dağıtım şirketinin SCADA kontrol merkezine entegre edilmemesi | Entegrasyonun sağlanmadığı her ay için 1 kat |
| (g) | Acil durum talimatında SCADA veya iletişim teçhizatı arızası nedeniyle uzaktan açmanın yapılamaması | Her ihlal için 1 kat; aynı aydaki toplam 3 katı aşamaz |
Lisanssız Üretim Yönetmeliği geçici m.14/2: "…16 ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) ve (g) bentleri kapsamındaki cezai şartlar, 30/4/2027 tarihine kadar uygulanmaz." (ç) bendi için böyle bir erteleme öngörülmemiş.
Üretim ile tüketim tesisi bütünleşik ise (f) bendi entegrasyonun yalnız üretim kısmının kontrol edilebilmesine imkân verecek şekilde yapılmasını istiyor; tüketim tarafı uzaktan kontrol kapsamında değil.
4) Talimata uyulmayan üretime ödeme yok — ek m.4
Sistem İşletmecisinin acil durum yük atma talimatlarına uymayan lisanssız tesisler için, ilgili uzlaştırma döneminde talimatın yerine getirilmeyen kısmına tekabül eden üretim miktarı için herhangi bir ödeme yapılmıyor. Tesisin tabi olduğu fiyata göre (YEK Kanunu I sayılı Cetvel, 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki fiyat ya da m.28'e göre ihtiyaç fazlası için esas alınan tarife) belirlenen tutar, görevli tedarik şirketleri ve/veya toplayıcılar tarafından üreticiden tahsil ediliyor.
SCADA Zaten Vardı — Yeni Olan Ne?
Lisanssız Üretim Yönetmeliği m.21/7, kurulu gücü 50 kW ve üzeri lisanssız tesislerin şebeke işletmecisinin SCADA kontrol merkezine bağlanmasını 2021'den beri istiyor; gerekli ekipman ve altyapı santral sahibi tarafından temin ve tesis ediliyor. RG 33405 ile yeni gelenler:
- m.75/4 kapsamındaki tesislerde uzaktan açma ve kapama dahil kontrol fonksiyonu,
- entegrasyon eksikliğine ve arızaya bağlanan cezai şartlar,
- acil durum sonrası yeniden enerjilendirme sorumluluğunun açıkça santral sahibine verilmesi.
Yani yalnız izleme yapan bir SCADA bağlantısı, kontrol fonksiyonu eksikse yeni yükümlülüğü karşılamayabilir. Mevcut sisteminizin uzaktan açma ve kapama komutlarını tesisteki kesici veya şaltere iletip iletemediğinin kontrol edilmesi gerekir.
Teknik Şartlar Dağıtım Şirketine Göre Değişir
Her dağıtım şirketi SCADA entegrasyonu için kendi teknik şartnamesini, sinyal listesini ve test usulünü uyguluyor. İncelediğimiz şartnamelerde ortak olan noktalar:
- Kontrol merkezi ile haberleşmede IEC 60870-5-104 protokolü; adresleri ve haberleşme bilgilerini dağıtım şirketi veriyor.
- Haberleşme hattı ve SIM kart santral sahibi tarafından temin ediliyor.
- Sistem tasarımı ve sinyal listesi kurulumdan önce dağıtım şirketine onaylatılıyor; kabulden önce dağıtım şirketiyle uçtan uca (noktadan noktaya) test yapılıyor.
Bunun dışında kullanılacak cihazın türü ve sertifikaları, zaman senkronizasyonu, haberleşme altyapısı ve yedek besleme süresi gibi şartlar dağıtım şirketine göre belirgin biçimde farklılaşıyor. Bazı şartnameler, uzaktan açma komutundan sonra inverter ve santral kontrol sistemlerinin kendiliğinden yeniden bağlanmasını engelleyen bir kilitleme istiyor. Entegrasyona başlamadan önce dağıtım şirketinizin güncel şartnamesini lisanssız üretim sayfasından ya da SCADA biriminden temin edin.
Ne Yapmalısınız? — Kontrol Listesi
- Gücü ve bağlantıyı doğrulayın: Bağlantı anlaşmanızdan tesisinizin işletmedeki elektriksel kurulu gücünü (kWe) ve dağıtım sistemine bağlı olduğunu kontrol edin.
- Kapsamı yazılı sorun: Tesisinizin m.75/4 kapsamında olup olmadığını dağıtım şirketinize ve görevli tedarik şirketinize (portföyündeyseniz toplayıcınıza) yazılı olarak sorun.
- Revizyon başvurusunu süresinde yapın: 19 Ekim 2026'dan itibaren altmış gün içinde; son güne bırakmayın.
- Mevcut SCADA'yı inceletin: Uzaktan açma ve kapama komutlarının kesici/şaltere ulaşıp ulaşmadığını, haberleşmenin ve yedek beslemenin durumunu kontrol ettirin.
- Entegrasyonu 30 Nisan 2027'den önce tamamlayın: Dağıtım şirketinin onayı ve testi zaman aldığından bu tarihi son gün olarak değil, sınır olarak görün.
- Arıza takibini kurun: (ç) bendindeki bir aylık onarım süresi için arızayı dağıtım şirketinden önce fark edecek bir izleme ve bakım düzeni oluşturun.
- Yeniden enerjilendirmeyi planlayın: Acil durum bildirimini kimin alacağını ve tesisi kimin, nasıl devreye alacağını önceden yazılı hâle getirin.
Sık Sorulanlar
Tesisim 900 kW'ın altında. Bu hükümler beni etkiler mi?
m.75/4-(ç) talimatların 900 kW ve üzeri santrallerden başlanarak uygulanacağını söylüyor; 900 kW altı için ayrı bir hariç tutma cümlesi yok. Kapsamı dağıtım şirketinizden yazılı olarak teyit edin. Ayrıca 50 kW ve üzeri tesisler için SCADA bağlantı yükümlülüğü (m.21/7) ve arızalı SCADA teçhizatının bir ay içinde onarılmamasına bağlı (ç) cezai şartı, gücünüz ne olursa olsun bağlantı anlaşmanıza göre gündeme gelebilir.
Revizyon başvurusu yapmazsam ne olur?
Geçici m.14/1'e göre süre içinde başvuru yapılmazsa Kurul tarafından onaylanmış ve yürürlükte olan anlaşma hükümleri kapsamında işlem tesis ediliyor. Başvurunun usulü için dağıtım şirketinizin duyurularını takip edin.
Cezalar ne zaman başlıyor?
Entegrasyon eksikliği (f) ve arıza nedeniyle uzaktan açılamama (g) cezai şartları 30 Nisan 2027'ye kadar uygulanmıyor. Arızalı SCADA teçhizatının bir ay içinde onarılmaması (ç) için erteleme öngörülmemiş.
Ceza tutarı nasıl hesaplanıyor?
Üç bent de ilgili aya ait Sistem Kullanım Bedeline göre hesaplanan aylık sistem kullanım bedeli üzerinden tanımlanıyor: (f) her ay bir kat, (g) her ihlal için bir kat ve ay toplamı en fazla üç kat, (ç) ihlalin sürdüğü her gün için %1. Tutar tesisinizin sistem kullanım bedeline göre değişir; sabit bir TL karşılığı yoktur.
Tesisim tüketimle bütünleşik. Tüketimim de uzaktan kesilir mi?
(f) bendi, bütünleşik tesislerde entegrasyonun yalnız üretim kısmının kontrol edilebilmesine imkân verecek şekilde yapılmasını istiyor.
Bilgilendirme
Bu yazı 22 Ekim 2026 itibarıyla Resmî Gazete metinlerine dayanarak hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Kapsam ve başvuru usulü dağıtım şirketi tarafından tesis bazında değerlendirilir; resmî başvuru öncesinde güncel mevzuatı ve dağıtım şirketinizin duyurularını ayrıca kontrol edin.
İlgili rehberler: Lisanssız GES çağrı mektubu · 10 yılını dolduran lisanssız GES · Enerji depolama nedir?
Kaynaklar
- Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik — Resmî Gazete 19/10/2026, Sayı 33405 (m.21/8, ek m.4, geçici m.14)
- Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik — Resmî Gazete 19/10/2026, Sayı 33405 (m.75/4)
- EPDK Kurul Kararı 14909 — 24/9/2026 — Resmî Gazete 19/10/2026, Sayı 33405 (Lisanssız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistemine Bağlantı Anlaşması m.16/1)
- Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği m.21/7 — değişik: Resmî Gazete 9/5/2021, Sayı 31479
Ücretsiz Keşif ve Teklif
Projenize özel fizibilite, maliyet analizi ve kurulum planı için hemen iletişime geçin.